Κορωνοϊός-εξωσωματική: Συστάσεις από την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και... ειδικούς!

Τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας υιοθετεί η Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, σχετικά με τα προληπτικά μέτρα που αφορούν τη λοίμωξη από τον κορωνοϊό Covid-19.

Συστήθηκε προς τις γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη με υποβοηθούμενη αναπαραγωγή να αποφύγουν την εγκυμοσύνη σε αυτό το χρονικό διάστημα, ακόμη και εάν δεν πληρούν τα διαγνωστικά κριτήρια της λοίμωξης από τον Covid-19.

Για τις γυναίκες που έχουν ήδη υποβληθεί σε πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας, προτάθηκε αναβολή της εγκυμοσύνης με κατάψυξη ωαρίων ή εμβρύων και μεταγενέστερη εμβρυομεταφορά.

Η δράση του κορωνοϊού στην κύηση

Οι συστάσεις αυτές έγιναν λόγω της άγνωστης δράσης του νέου κορωνοϊού κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης, καθώς και του σοβαρού κινδύνου εάν κατά το ίδιο διάστημα η γυναίκα νοσήσει από πνευμονία.

Η Αρχή αποφάσισε να υιοθετήσει την ερμηνεία, σύμφωνα με την οποία το ανώτατο όριο ηλικίας των 50 ετών για την υποβοηθούμενη γυναίκα συνιστά προθεσμία που αναστέλλεται για όσο διάστημα οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες αποτρέπουν την επιχείρηση εμβρυομεταφοράς λόγω της πανδημίας. Η αναστολή αυτή ισχύει αποκλειστικά και μόνο για την εμβρυομεταφορά και όχι για άλλες πράξεις υποβοήθησης, οι οποίες μπορούν να επιχειρηθούν κανονικά, σύμφωνα πάντοτε με τις κατευθυντήριες οδηγίες. Η Αρχή παρακολουθεί την εξέλιξη της πανδημίας και τις επιστημονικές εξελίξεις και θα επανεξετάσει το ζήτημα.

Αναγκαία η επικοινωνία με τον γιατρό

Σύμφωνα με τις οδηγίες συστήνεται και ενθαρρύνονται τα υπογόνιμα ζευγάρια να ακολουθούν τη μέθοδο της τηλεδιάσκεψης με τους γιατρούς τους και μάλιστα η αντιμετώπιση της υπογονιμότητας να ξεκινήσει με αυτόν τον τρόπο και η ολοκλήρωσή της να επέλθει μετά το πέρας της πανδημίας, αναφέρει Κ.Πάντος, γγ της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής. Μάλιστα προσθέτει ότι ο προγραμματισμός και η διαδικτυακή επικοινωνία με τον γιατρό την περίοδο αυτή ίσως βοηθήσει και στην αντιμετώπιση του άγχους.

«Όχι» στον φόβο και τον πανικό, «ναι» στην ενημέρωση, λέει ο γγ της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, προσθέτοντας ότι η παραπληροφόρηση ή η ελλιπής ενημέρωση επιτείνουν τον άσκοπο πανικό.

Πρόγραμμα εξωσωματικής στον κορωνοϊό

Συνεπώς, καλό είναι να γνωρίζουμε τα δεδομένα:

  • Η διαχείριση των γυναικών που μπαίνουν σε πρόγραμμα εξωσωματικής γονιμοποίησης καθορίζεται από το γεγονός ότι πρόκειται για γυναίκες με γνωστό ατομικό ιστορικό και δεν αντιμετωπίζουν κατά τα άλλα κάποιο σοβαρό υποκείμενο νόσημα.
  • Είναι γυναίκες μικρότερης ηλικίας από εκείνη που καθιστά αυξημένο το ποσοστό των επιπλοκών είτε νοσηλευτούν για την λοίμωξη αυτή είτε όχι. Επίσης, στα άτομα αυτού του ηλικιακού φάσματος, παρατηρείται ήπια εμφάνιση συμπτωμάτων, όταν νοσήσουν.
  • Mια γυναίκα που βρίσκεται σε εγκυμοσύνη δεν κινδυνεύει περισσότερο από το γενικό πληθυσμό αυτής της ηλικίας. Από τον μικρό αριθμό των γυναικών με κορονοϊό που έχουν ήδη γεννήσει προκύπτει ότι ο ιός δεν μεταδόθηκε στο νεογνό μέσω του πλακούντα ούτε ανιχνεύτηκε στο αμνιακό υγρό. 'Όσα ελάχιστα νεογνά διαπιστώθηκε ότι πάσχουν, μολύνθηκαν από το περιβάλλον μετά τη γέννηση.
  • Επιτρέπεται η πραγματοποίηση της ωοληψίας και η κατάψυξη των ωαρίων ή εμβρύων που θα προκύψουν, αφού δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επηρεάζεται αρνητικά η ποιότητα του ωαρίου που καταψύχεται ή ότι υπάρχει ιικό φορτίο στο γενετικό υλικό που θα καταψυχθεί.
  • Συστήνεται η αναβολή των καινούργιων προσπαθειών εξωσωματικής με το σκεπτικό ότι ακόμα δεν έχει μελετηθεί επαρκώς η όλη επίδραση της ιογενούς αυτής μόλυνσης
  • Δεν έχει θεσπιστεί πουθενά ως μέτρο ότι μια έγκυος σε αρχικό στάδιο πρέπει να προχωρήσει σε διακοπή κύησης ή ότι πρέπει να αποφευχθεί η φυσιολογική σύλληψη, γιατί δεν υπάρχουν ενδείξεις ανωμαλίας του εμβρύου λόγω ενδομήτριας λοίμωξης.

COVID-19 και εξωσωματική γονιμοποίηση: Τι μας δείχνουν τα μέχρι στιγμής δεδομένα

Αλλαγές, απαγορεύσεις, ανατροπή των δεδομένων, αβεβαιότητα, απομόνωση και πολλά αναπάντητα ερωτήματα για το μέλλον αποτελούν τη νέα μας καθημερινότητα. Η πανδημία του κορονοϊού COVID-19 αποτελεί εδώ και μερικές εβδομάδες μια νέα τάξη πραγμάτων.

Παρόλα αυτά στον τομέα της υπογονιμότητας, οι Επιστημονικές Εταιρείες Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής Αμερικής, Ευρώπης και φυσικά της Ελλάδας, από τις πρώτες κιόλας ημέρες, εξέδωσαν κάποιες οδηγίες οι οποίες ακολουθούνται πάντα με γνώμονα την υγεία του ζεύγους και των παιδιών που πρόκειται να γεννηθούν.

Ανάγκη διατήρησης της επικοινωνίας με τον γιατρό

Στην τελευταία οδηγία της ASRM 30/3/2020 συστήνεται και ενθαρρύνονται τα υπογόνιμα ζευγάρια να ακολουθούν την μέθοδο της τηλεδιάσκεψης με τους γιατρούς τους και τα κέντρα υπογονιμότητας. Καθώς σήμερα η τεχνολογία το επιτρέπει, θα μπορούσε και στο ιατρικό αυτό αντικείμενο της υπογονιμότητας, όπου απαιτείται χρονοβόρα διαγνωστική διερεύνηση αλλά και θεραπευτικές μακρόχρονες παρεμβάσεις, η αντιμετώπιση της υπογονιμότητας να ξεκινήσει με αυτόν τον τρόπο και η ολοκλήρωσή της να επέλθει μετά το πέρας της πανδημίας αυτής.

Άλλωστε, είναι σημαντικό στις δύσκολες συνθήκες να συνεχίζουμε να διατηρούμε την ευθύνη του εαυτού μας, ώστε να μην απωλέσουμε την αίσθηση του ελέγχου στη ζωή μας.

Ο προγραμματισμός λοιπόν, και η διαδικτυακή επικοινωνία με τον γιατρό μας την περίοδο αυτή ίσως βοηθήσει στην αντιμετώπιση του άγχους μας. Εκείνος θα μας ενημερώσει έγκυρα για τα βήματα που μπορούν να γίνουν μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα ώστε να είμαστε προετοιμασμένοι.

«Όχι» στο φόβο και τον πανικό - «Ναι» στην ενημέρωση

Η παραπληροφόρηση ή η ελλιπής ενημέρωση επιτείνουν τον άσκοπο πανικό. Συνεπώς, καλό είναι να γνωρίζουμε τα δεδομένα:

  • Η διαχείριση των γυναικών που μπαίνουν σε πρόγραμμα εξωσωματικής γονιμοποίησης καθορίζεται από το γεγονός ότι πρόκειται για γυναίκες με γνωστό ατομικό ιστορικό και δεν αντιμετωπίζουν κατά τα άλλα κάποιο σοβαρό υποκείμενο νόσημα.
  • Είναι γυναίκες μικρότερης ηλικίας από εκείνη που καθιστά αυξημένο το ποσοστό των επιπλοκών είτε νοσηλευτούν για την λοίμωξη αυτή είτε όχι. Επίσης, στα άτομα αυτού του ηλικιακού φάσματος, παρατηρείται ήπια εμφάνιση συμπτωμάτων, όταν νοσήσουν.
  • Mια γυναίκα που βρίσκεται σε εγκυμοσύνη δεν κινδυνεύει περισσότερο από το γενικό πληθυσμό αυτής της ηλικίας.
  • Από το μικρό αριθμό των γυναικών με κορονοϊό που έχουν ήδη γεννήσει προκύπτει ότι ο ιός δεν μεταδόθηκε στο νεογνό μέσω του πλακούντα ούτε ανιχνεύτηκε στο αμνιακό υγρό.
  • 'Όσα ελάχιστα νεογνά διαπιστώθηκε ότι πάσχουν, μολύνθηκαν από το περιβάλλον μετά τη γέννηση.
  • Επιτρέπεται η πραγματοποίηση της ωοληψίας και η κατάψυξη των ωαρίων ή εμβρύων που θα προκύψουν, αφού δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επηρεάζεται αρνητικά η ποιότητα του ωαρίου που καταψύχεται ή ότι υπάρχει ιικό φορτίο στο γενετικό υλικό που θα καταψυχθεί.
  • Συστήνεται η αναβολή των καινούργιων προσπαθειών εξωσωματικής με το σκεπτικό ότι ακόμα δεν έχει μελετηθεί επαρκώς η όλη επίδραση της ιογενούς αυτής μόλυνσης (εξαίρεση ίσως αποτελεί η περίπτωση των γυναικών και ανδρών με ογκολογικό ή άλλο νόσημα όπου τα περιθώρια χρόνου είναι απειλητικά για την ζωή τους).
  • Δεν έχει θεσπιστεί πουθενά ως μέτρο ότι μια έγκυος σε αρχικό στάδιο πρέπει να προχωρήσει σε διακοπή κύησης ή ότι πρέπει να αποφευχθεί η φυσιολογική σύλληψη, γιατί δεν υπάρχουν ενδείξεις ανωμαλίας του εμβρύου λόγω ενδομήτριας λοίμωξης.

Αντίθετα, αυτή την περίοδο παρατηρείται και αύξηση στις φυσιολογικές συλλήψεις λόγω της παραμονής στο σπίτι.

Εξατομικευμένη προσέγγιση των υπογόνιμων ζευγαριών

Όλες αυτές οι επιστημονικές παρατηρήσεις και προσεγγίσεις δίνουν το έναυσμα να αξιολογηθεί κάθε υπογόνιμο ζεύγος ξεχωριστά, κατανοώντας τις ανάγκες του και τις ιδιαιτερότητές του ως προς τη διαχείριση των διαγνώσεων και των θεραπειών που πρέπει να υποβληθεί, καθώς και το χρονικό πλαίσιο που τις διέπει. Όλα εξελίσσονται και ανανεώνονται καθημερινά.

Και μην ξεχνάμε ότι όλο αυτό που ζούμε τώρα σίγουρα κάποια στιγμή θα τελειώσει. Η ζωή συνεχίζεται και η έλευση της καινούργιας ζωής είναι επιβεβλημένη και αναγκαία.

Η ισχυρή επιθυμία που νιώθει ένα ζεύγος για να αποκτήσει παιδί είναι απόλυτα σεβαστή και η Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή βοηθά να γίνει αυτή η επιθυμία πραγματικότητα, χωρίς να θέτει την υγεία της γυναίκας σε κίνδυνο.

Κωνσταντίνος Πάντος, Αντιπρόεδρος Διεθνους Κέντρου Τουρισμού Υγείας, Αντιπρόεδρος Παγκόσμιου Ινστιτούτου Ελλήνων Γιατρών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΤΟΥΡ και ΓΓ Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής.

Είμαστε 24ωρες την ήμερα στην διάθεσή σας στο 210 6894326 για όποια σας απορία. Εναλλακτικά επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.genesisathens.gr

Κορωνοϊός και αναπαραγωγική διαδικασία: όσα πρέπει να γνωρίζετε

Το παρόν άρθρο καλείται να απαντήσει στο ερώτημα αν και κατά πόσο επηρεάζει η παρούσα κρίση την υποβοηθούμενη ή ακόμα και τη φυσική αναπαραγωγή. Επηρεάζονται τα παραγόμενα έμβρυα από τον ιό, υπάρχουν επιπλοκές συσχετιζόμενες, τι συμβαίνει με τις προσπάθειες εξωσωματικής σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο; Τι γινόταν σε προηγούμενες ιστορικές περιόδους, όπου η ανθρωπότητα απειλείτο από αντίστοιχες λοιμώδεις λαίλαπες;

Τι λένε τα μέχρι τώρα δεδομένα

Οφείλει κανείς να ξεκινήσει από την παραδοχή ότι ο συγκεκριμένος ιός είναι ένας καινούριος ιός την επίδραση του οποίου στην εμβρυική ανάπτυξη είναι αδύνατο να γνωρίζουμε, δεδομένης της πολύ πρόσφατης εμφάνισής του στον πλανήτη. Αν λάβουμε λοιπόν, υπ’όψιν ότι το πρώτο περιστατικό μόλυνσης από το συγκεκριμένο στέλεχος ιού αναφέρθηκε τον Δεκέμβριο στην επαρχία UHAN της Κίνας εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι καμία από τις συλλήψεις εκείνης της περιόδου δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα. Επομένως, δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα για να απαντήσει κανείς στο ερώτημα, αν ο ιός αυτός επηρεάζει το πρώτο ή το δεύτερο τρίμηνο της κύησης. Μέχρι στιγμής πάντως κανένα από τα νεογνά νοσούντων γυναικών δεν βρέθηκε θετικό στον ιό και σε κανένα δείγμα αμνιακού υγρού από πάσχουσα μητέρα δεν έχει ανιχνευθεί ο COVID, γεγονός το οποίο αναδεικνύει τη σχετική απουσία μετάδοσης στα έμβρυα, τουλάχιστον στο τρίτο τρίμηνο της κύησης. Επιπλέον, πρέπει κανείς να σημειώσει ότι από τα μέχρι τώρα δεδομένα ο εφιάλτης αυτός που πλήττει τον πλανήτη μας απειλεί περισσότερο τις προχωρημένες ηλικιακές ομάδες και αφήνει περισσότερο ανέπαφες τις νεαρότερες. Με άλλα λόγια, οι ενδείξεις είναι ενθαρρυντικές και καθησυχαστικές για τα παραγόμενα έμβρυα είτε με τη φυσική είτε με την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή αλλά, αποδείξεις για αυτό θα έρθουν λίγο ή πολύ αργότερα.

Συστάσεις για αναστολή εμβρυομεταφορών, αλλά χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση

Υπό το πρίσμα αυτής της επιστημονικής αβεβαιότητας, αλλά κυρίως για λόγους αποφυγής συνωστισμού, άσκοπων μετακινήσεων και ιατρονομικών (medico-legal) συνεπειών οι δύο μεγαλύτεροι παγκόσμιοι φορείς ιατρών αναπαραγωγικής ιατρικής (ASRM και ESHRE) έσπευσαν, με περίσσεια ζήλου κατά την προσωπική μου άποψη, να “συστήσουν” αναστολή εμβρυομεταφορών με ταυτόχρονη διατήρηση ωοληψιών και κατ’ εξαίρεση εξυπηρέτηση περιστατικών που θεωρούνται επείγοντα από ιατρικής άποψης. Αν η απόφαση αυτή στηρίζεται μόνο στην επιστημονική αβεβαιότητα που περιβάλλει τις πιθανές επιπτώσεις του ιού στο επίπεδο της σύλληψης, αναρωτιέται κανείς πότε θα μπορούσε να εκδοθεί μια αντίστοιχη οδηγία που θα επέτρεπε εκ νέου τις εμβρυομεταφορές, χωρίς καμία επιστημονική αμφιβολία; Εύκολα κανείς απαντάει ότι θα χρειαζόταν τουλάχιστον να ολοκληρωθούν αρκετές κυήσεις και να παρακολουθηθεί ο καρπός αυτών μέχρι και τα 2 πρώτα έτη ζωής τους, προκειμένου να παρακολουθηθεί η νευρολογική τους

εξέλιξη. Κι αν υπάρχει οδηγία αποφυγής σύλληψης από υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, γιατί δεν υπάρχει αντίστοιχη και για τις φυσικές συλλήψεις του γενικού πληθυσμού;

Εξατομικευμένη διαχείριση των περιστατικών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής

Στον τομέα της αναπαραγωγικής ιατρικής ο παράγοντας του χρόνου είναι αδυσώπητος και δεν είναι λίγα τα περιστατικά εκείνα στα οποία στέκεται ιδιαίτερα απειλητικά απέναντι τους. Στα ζευγάρια αυτά, η οποιαδήποτε καθυστέρηση μπορεί να αποβεί μοιραία για την έκβαση της αναπαραγωγικής προσπάθειας. Για άλλη μια φορά σε αυτόν τον ευαίσθητο τομέα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής χρειάζεται εξατομικευμένη και ορθολογική προσέγγιση, προκειμένου να αποτραπεί η ανεπανόρθωτη (και εν πολλοίς αναίτια) απώλεια πολύτιμου χρόνου.

Τι προτείνει λοιπόν ο υπογράφων; Ασφαλώς να γίνει μια λελογισμένη επιλογή περιστατικών στα οποία η παραγωγή εμβρύων και ακόμα και η μεταφορά τους θεωρείται επείγουσα και αυτά να γίνουν αντικείμενο διαχείρισης σε ένα περιβάλλον με αυστηρούς κανόνες υγειονομικής ασφάλειας. Δεν επιτρέπεται τα κέντρα εξωσωματικής να λειτουργούν με τους ίδιους χαρακτήρες μαζικής προσέλευσης και συνωστισμού που λειτουργούσαν, αλλά ούτε και τα πάμπολλα περιστατικά που επείγονται να εξυπηρετηθούν να αφεθούν στο έλεος της μοίρας τους.

Τι μας διδάσκει η ιστορία

Αντίστοιχη είναι και η τοποθέτηση απέναντι στην αγωνία που περιβάλλει τις φυσικές συλλήψεις. Η ανθρωπότητα από την παρούσα κρίση κινδυνεύει να βγει ιδιαίτερα λαβωμένη αν χάσει την πρόσβασή της σε βασικές αρχές λειτουργίας της, μεταξύ των οποίων είναι και η ανθρώπινη αναπαραγωγή. Αλίμονο, αν σε κάθε αντίστοιχη κρίση το ανθρώπινο είδος ανέστειλε το αναδιπλασιασμό του. Ποιο είναι όμως το αντίστοιχο ιστορικό προηγούμενο; Όπως ήδη γνωρίζουμε, το πιο πρόσφατο ιστορικό παράδειγμα είναι αυτό της ισπανικής γρίπης του 1918. Η συγκεκριμένη πανδημία έπληττε νεαρές ηλικίες, αναπαραγωγικά δραστήριες και τουλάχιστον για τη Νορβηγία (μια χώρα της οποίας το παράδειγμα έχει αναλυθεί στη βιβλιογραφία) είχε στοιχίσει τη ζωή σε 55. 000 νεαρούς ανθρώπους. Αυτό, αντί να αποτρέψει τις γεννήσεις σε αυτό το σκανδιναβικό κράτος, οδήγησε σε έξαρσή τους-το λεγόμενο φαινόμενο baby boom-που το κατέστησε ένα από τα πλέον ανεπτυγμένα σήμερα της Ευρώπης. Το παράδειγμα αυτό μπορεί, υπό τις παρούσες συνθήκες, η Ελλάδα με τους ιδιαίτερα ανησυχητικούς δείκτες γεννητικότητας να το μιμηθεί, προκειμένου να αντιμετωπίσει καλύτερα τις προκλήσεις του μέλλοντος τόσο σε επίπεδο ανάπτυξης όσο και σε επίπεδο εθνικής κυριαρχίας..

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.sfakianoudis.gr ή επικοινωνήστε με το κ. Σφακιανούδη Κωνσταντίνο, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος, στο τηλέφωνο 210- 6565112.

Share |